👥💼🌿🌍
Хүн ам, Эдийн засаг, Байгалийн нөөц
Хүн ам судлал нь хаана, хэдэн хүн амьдардагийг; эдийн засаг нь тэдгээр нь юу хийдгийг; байгалийн нөөц нь яаж амьдарч байгааг тайлбарладаг.
👥 III бүлэг: Хүн ам
Хүн амын тоо, нягтрал, өсөлт
Нас, хүйсийн бүтэц — суварга
Хөдөө-хот нүүдэл, суурьшил
💼 IV бүлэг: Эдийн засаг
Хөдөө аж ахуй — I сектор
Үйлдвэр — II сектор
Үйлчилгээ — III сектор
🌿 V бүлэг: Байгалийн нөөц
Нөхөн сэргэх ба нөхөн сэргэхгүй нөөц
Монгол орны байгалийн нөөц
Тогтвортой хөгжил
👥 Дэлхийн хүн ам
2024 оны байдлаар дэлхийн хүн ам 8.1 тэрбум-д хүрсэн бөгөөд жил бүр ~80 сая нэмэгдэж байна.
📈 Дэлхийн хүн амын өсөлт
1800
1 тэрбум
1 тэрбум
1930
2 тэрбум
2 тэрбум
1975
4 тэрбум
4 тэрбум
2024
8.1 тэрбум
8.1 тэрбум
🌍 Хүн амын тархалт
Хамгийн их хүн амтай орнууд (2024)
🇮🇳
1.44 тэрбум
Энэтхэг
🇨🇳
1.42 тэрбум
Хятад
🇺🇸
340 сая
АНУ
🇲🇳
3.4 сая
Монгол
Хүн амын нягтрал (хүн/км²)
🇧🇩 Бангладеш: 1,265 хүн/км² — хамгийн нягт
🌍 Дэлхийн дундаж: 57 хүн/км²
🇲🇳 Монгол: 2.1 хүн/км² — хамгийн сийрэг
💡 Монгол бол дэлхийн хамгийн сийрэг хүн амтай улс!
🏙️ Хот ба хөдөө суурьшил
🏙️ Хотжилт нэмэгдэж байна: 2024 онд дэлхийн хүн амын 57% хотод амьдарч байна. 2050 гэхэд 68% болно гэж тооцоолж байна.
🇲🇳 Монгол: Нийт хүн амын 70%-иас дээш Улаанбаатарт болон бусад хотод амьдарна. Нийслэлд 1.6 сая хүн амьдарна.
🌾 Хөдөөгийн хүн ам: Мал аж ахуй, газар тариалан эрхлэгчид. Нүүдлийн мал аж ахуй Монголын онцлог.
📊 Хүн амын насны суварга
Насны суварга нь хүн амын нас, хүйсийн бүтцийг харуулдаг. Хэлбэрээр нь улс орны хөгжлийн түвшин, ирээдүйн хандлагыг тодорхойлно.
🎮 Интерактив суварга харьцуулалт
📋 Суваргын 3 үндсэн хэлбэр
🔺
Гурвалжин хэлбэр
Өргөн суурь = олон хүүхэд
Нарийн орой = богино наслалт
Жишээ: Африкийн орнууд
Өндөр төрөлт, өндөр нас баралт
Нарийн орой = богино наслалт
Жишээ: Африкийн орнууд
Өндөр төрөлт, өндөр нас баралт
🏛️
Баганан хэлбэр
Жигд өргөн = тогтвортой
Дундаас тэнцвэртэй
Жишээ: Монгол, Хятад
Тогтвортой өсөлт
Дундаас тэнцвэртэй
Жишээ: Монгол, Хятад
Тогтвортой өсөлт
🔻
Урвуу хэлбэр
Нарийн суурь = цөөн хүүхэд
Өргөн дунд = хөгшрөлт
Жишээ: Япон, Германы
Бага төрөлт, урт наслалт
Өргөн дунд = хөгшрөлт
Жишээ: Япон, Германы
Бага төрөлт, урт наслалт
🇲🇳 Монгол орны хүн амын онцлог
👶
22.4
Төрөлтийн түвшин ‰
👴
70.4
Дундаж наслалт (жил)
📈
1.7%
Жилийн өсөлтийн хурд
🏙️
70%+
Хотын хүн амын хувь
💼 Дэлхийн эдийн засаг
Эдийн засгийн үйл ажиллагааг гурван үндсэн сектороор ангилдаг. Улс орны хөгжлийн түвшин нь секторын бүтцээс харагдана.
🏭 Эдийн засгийн 3 сектор
🌾
I Сектор
Анхдагч
Байгаль дээр шууд суурилдаг:
🌱 Газар тариалан
🐄 Мал аж ахуй
⛏️ Уул уурхай
🐟 Загас агнуур
🌲 Ойн аж ахуй
🌱 Газар тариалан
🐄 Мал аж ахуй
⛏️ Уул уурхай
🐟 Загас агнуур
🌲 Ойн аж ахуй
🏭
II Сектор
Дараагийн боловсруулалт
Түүхий эдийг боловсруулна:
🏗️ Барилга
🚗 Машин үйлдвэр
⚙️ Боловсруулах үйлдвэр
⚡ Эрчим хүч
🧪 Химийн үйлдвэр
🏗️ Барилга
🚗 Машин үйлдвэр
⚙️ Боловсруулах үйлдвэр
⚡ Эрчим хүч
🧪 Химийн үйлдвэр
💼
III Сектор
Үйлчилгээ
Биет бус бүтээгдэхүүн:
🏥 Эрүүл мэнд
📚 Боловсрол
🏦 Санхүү, банк
✈️ Аялал жуулчлал
💻 Мэдээлэл технологи
🏥 Эрүүл мэнд
📚 Боловсрол
🏦 Санхүү, банк
✈️ Аялал жуулчлал
💻 Мэдээлэл технологи
💡 Хөгжингүй улсад III сектор давамгайлдаг (70%+). Монголын ДНБ-д уул уурхай ~20%, үйлчилгээ ~60% эзэлдэг.
📊 Монгол орны эдийн засаг
⛏️ Уул уурхай: Зэс, нүүрс, алт, молибден. Оюу Толгой болон Тавантолгой — дэлхийн томоохон ордууд.
🐄 Мал аж ахуй: 70 саяд хүрч буй малын тоо толгой. Хонь, ямаа, үхэр, адуу, тэмээ — 5 хошуу мал.
✈️ Аялал жуулчлал: Байгалийн өвөрмөц нөхцөл. Нүүдлийн соёл, Говь, Хөвсгөл.
💻 IT сектор: Хурдацтай өсөж буй хэсэг. Залуу хүн амтай, технологид дасан зохицсон.
🌐 Дэлхийн хамгийн том эдийн засгууд (ДНБ, 2024)
🌿 Байгалийн нөөц
Байгалийн нөөц нь хүний нийгмийн хөгжлийн материаллаг суурь. Нөхөн сэргэх чадвараар нь ангилдаг.
🔄 Нөхөн сэргэх ба Нөхөн сэргэхгүй нөөц
♻️ Нөхөн сэргэх нөөц
Байгаль өөрөө нөхөн сэргээдэг. Зохистой ашиглавал дуусахгүй.
☀️ Нарны эрчим хүч — тасралтгүй, цэвэр
💨 Салхины эрчим хүч — монголд боломж өндөр
💧 Усны эрчим хүч — ус урсдаг газарт
🌲 Ой мод — зохистой ашигласнаар сэргэнэ
🐟 Загас, ан амьтан — зохистой менежменттэй
⚠️ Нөхөн сэргэхгүй нөөц
Байгалиас олон сая жилд үүссэн. Ашиглах тусам дуусна.
⛽ Газрын тос, нефть — ~50 жилийн нөөц
🪨 Нүүрс — ~120 жилийн нөөц
💎 Металл эрдэс (зэс, алт) — хязгаарлагдмал
🔋 Ховор газрын элемент — маш хязгаарлагдмал
🇲🇳 Монгол орны байгалийн нөөц
🌱 Тогтвортой хөгжил (SDG)
НҮБ-ын 2030 он хүртэлх тогтвортой хөгжлийн зорилтууд (SDG) нь байгаль орчин, нийгэм, эдийн засгийн тэнцвэртэй хөгжлийг хангахад чиглэнэ.
🌞
Цэвэр эрчим хүч
SDG 7
🌍
Уур амьсгал
SDG 13
💧
Цэвэр ус
SDG 6
🦁
Амьдралын орчин
SDG 15
🇲🇳 Монгол: Нарны болон салхины эрчим хүчний асар их боломжтой. 2030 он гэхэд нийт эрчим хүчний 30%-ийг сэргээгдэх эх үүсвэрээс авах зорилт тавьсан.
📝 Тест: Хүн ам, Эдийн засаг, Нөөц
5 асуулт · 70%-иас дээш оноотой бол тэнцсэн