🔊〰️🎵
Дуу — агаарын чичиргээ
Дуу бол биеийн чичиргээнээс үүсдэг механик долгион. Хоосон огторгуйд дуу тархдаггүй!
🔑 Үндсэн ойлголтууд
〰️ Давтамж (Гц)
📏 Долгионы урт
📢 Чанга чимээ (дБ)
💨 Дууны хурд
🔁 Цуурай
〰️ Дууны долгион
Дуу нь агаарын молекулуудын шахагдаж, сийрэгжсэнээр тархдаг уртааш долгион:
📊 Долгионы үндсэн хэмжигдэхүүн
〰️
Давтамж
Нэгжийн хугацаанд давтагдах тоо. Нэгж: Гц (Герц)
📏
Долгионы урт
Зэргэлдээ хоёр орой хоорондын зай. Нэгж: м
📢
Далайц
Долгионы өндөр. Их далайц = чанга дуу
💨 Дууны хурд
v = 340 м/с (агаарт)
Дууны хурд орчноос хамаарч өөрчлөгдөнө
💨
Агаарт
340 м/с
20°C-д
💧
Усанд
1480 м/с
4× хурдан
⚙️
Төмөрт
5100 м/с
15× хурдан
🌌
Вакуумт
0 м/с
Тархдаггүй!
⚡ Аянга ба дуугарал — хэр хол вэ?
Аянга цахилсны дараа дуу сонсогдох хүртэл хэдэн секунд болсоноор зайг тооцоолж болно:
🎵 Дууны өндөр — Давтамж
Давтамж их байх тусам дуу өндөр сонсогдоно. Хүний чих 20–20,000 Гц хооронд сонсдог.
🐋
10–40 Гц
Халим — Инфрадуу
👂
20–20000 Гц
Хүний чих
🦇
20000+ Гц
Сарьсан багваахай — Хэт авиа
📢 Чанга чимээний шкал (дБ)
🍃 Навч дуугарах — 10 дБ
🗣️ Яриа — 60 дБ
🚗 Машины дуу — 80 дБ
✈️ Онгоц — 120 дБ ⚠️ Аюултай!
🚀 Пуужин — 180 дБ ☠️ Хортой
✨ Дууны сонирхолтой баримтууд
🌌
Огторгуйд дуу байхгүй
Дуу тархахад орчны молекул хэрэгтэй. Огторгуй хоосон тул дуу тархдаггүй. "Огторгуйд хэн ч таны хашгирааг сонсохгүй" — бодит баримт!
🦇
Сарьсан багваахай — Хэт авианы радар
Сарьсан багваахай 20,000–100,000 Гц хэт авиа ялгаруулж, цуурайгаар саадыг мэддэг. Энэ зарчмаар эмнэлгийн хэт авианы шинжилгээ ажилладаг.
💥
Дуунаас хурдан нисэх онгоц
Онгоц 340 м/с-ээс хурдан нисэхэд дуунаас түрүүлдэг. Энэ үед агаарт маш чанга тэсрэлт мэт дуу гардаг — "sonic boom".
🎸
Гитарын утас яагаад өөр дуу гаргадаг вэ?
Богино, нимгэн, таталттай утас өндөр давтамжтай чичиргэдэг тул өндөр дуу гардаг. Урт, зузаан утас бага давтамжтай — нам дуу.