📏⚖️🔬
Хэмжилт — Физикийн үндэс
Физикт юм бүхнийг хэмждэг. Урт, масс, нягт — эдгээр нь биеийн үндсэн шинж чанарууд!
🔑 Үндсэн хэмжигдэхүүнүүд
📏
Урт
Нэгж: метр (м)
мм · см · м · км
⚖️
Масс
Нэгж: килограмм (кг)
г · кг · т
🔬
Нягт
Нэгж: кг/м³
ρ = m / V
📏 Уртын нэгжийн хөрвүүлэлт
1 км
километр
=
1000 м
метр
=
100 000 см
сантиметр
=
1 000 000 мм
миллиметр
📏 Захаар хэмжих симуляц
Объектын уртыг захаар хэм. Шлайдер ашиглан байршлыг өөрчил:
✏️ харандаа
📏 Харандааны урт: 8.0 см
🔢 Нэгж хөрвүүлэгч
→
=
100 см
⚖️ Масс гэж юу вэ?
Масс гэдэг нь биед агуулагдах материйн хэмжээ. Жин гэдэг нь биед үйлчлэх таталцлын хүч — Дэлхий дээр F = m × g (g = 9.8 м/с²).
⚖️
Масс
- 📊 Нэгж: кг (килограмм)
- 🌍 Аль ч гаригт өөрчлөгддөггүй
- ⚖️ Тараазаар хэмжинэ
🏋️
Жин (хүч)
- 📊 Нэгж: Ньютон (Н)
- 🌍 Гаригаас хамааран өөрчлөгдөнө
- 🔧 Динамометрээр хэмжинэ
🌍 Гарагуудад масс ба жин
Биеийн масс 70 кг бол өөр гарагт жин нь өөрчлөгдөнө:
🔢 Масс хөрвүүлэгч
→
=
1000 г
🔬 Нягт — ρ = m / V
ρ = m ÷ V
ρ (нягт, кг/м³) = m (масс, кг) ÷ V (эзлэхүүн, м³)
🧮 Нягт тооцоолуур
1.00 г/см³
🏊 Усанд хөвөх эсэхийг шалгах
Усны нягт = 1 г/см³. Усаас бага нягттай бол хөвнө, их нягттай бол живнэ! Дарж үзнэ үү:
?
Ус (нягт=1)
📊 Нийтлэг материалын нягт
| Материал | Нягт (г/см³) | Усанд |
|---|---|---|
| 🪵 Мод | 0.4–0.9 | ✅ Хөвнө |
| 🧊 Мөс | 0.92 | ✅ Хөвнө |
| 💧 Ус | 1.00 | — Саармаг |
| 🪨 Чулуу | 2.5–3.0 | ❌ Живнэ |
| ⚙️ Төмөр | 7.87 | ❌ Живнэ |
| 🥇 Алт | 19.3 | ❌ Живнэ |
✨ Хэмжилтийн сонирхолтой баримтууд
📏
1 метр яаж тодорхойлогддог вэ?
1983 оноос хойш 1 метр = гэрэл 1/299,792,458 секундэд туулсан зай гэж тодорхойлдог. Гэрлийн хурдыг ашигласан маш нарийн тодорхойлолт!
⚖️
Олон улсын килограммын стандарт
2019 он хүртэл дэлхийн "нэг килограмм" гэдгийг Парис дахь платин-иридийн цилиндрийн масстай харьцуулж тодорхойлж байсан. Одоо Планкийн тогтмолоор тодорхойлно.
🌊
Давстай ус — нягт илүү!
Далайн ус цэвэр усаас нягт (~1.025 г/см³). Тиймээс Нас хатгасан далайд (Израиль) хүн автоматаар хөвдөг — давсны агууламж 34% байдаг!
🚀
Сарны дээр хэдэн кг болох вэ?
Сарны гадаргын таталцал Дэлхийнхээс 6 дахин бага. Тиймээс 60 кг хүн Сар дээр ердөө 10 кг жинтэй болно — гэхдээ масс нь 60 кг хэвээр!