🏠 Эрдэм-Оюу Дэлхийн гадарга
⛰️
Дэлхийн гадарга
Газар зүй · 3-р бүлэг
🎓 7-р анги
⛰️🏜️🌊🏔️

Дэлхийн гадаргын рельеф

Дэлхийн гадарга тэгш биш — уул, хөндий, тал, далай гэсэн олон янзын хэлбэртэй!

🗻 Рельефийн үндсэн хэлбэрүүд
👆 Рельефийн хэлбэр дарж мэдэж авна уу
📊 Дэлхийн гадаргын хувиарлалт
Далай 71%
Хуурай 29%
🌊 Номхон далай
165.2 сая км²
🌊 Атлантын далай
106.5 сая км²
🏔️ Хамгийн өндөр
Эверест 8,849 м
🌊 Хамгийн гүн
Марианы гуу 11,034 м
🌍 Литосферийн хавтангийн онол

Дэлхийн царцдас 7 том болон хэд хэдэн жижиг хавтанд хуваагддаг. Хавтангууд жилд 2–10 см хөдөлдөг!

👆 Хавтангийн зааг дарж мэдэж авна уу
🔀 Хавтангийн хөдөлгөөний төрлүүд
↔️
Холдох
Хавтангууд холдоно → далайн тогтоц үүснэ
🌊 Атлантын далай
→←
Мөргөлдөх
Хавтангууд мөргөлдөнө → уул үүснэ
🏔️ Гималай
Живэх
Далайн хавтан дор шилжинэ → галт уул
🌋 Номхон далайн эрэг
Хажуугаар гулсах
Хавтангууд хажуугаар гулсана → газар хөдлөлт
📳 Сан Андреас
🌋 Галт уул

Товч дарж галт уул дэлбэрүүлэн харна уу:

📚 Галт уулын бүтэц
Хажуугийн агаархай Гол суваг Магм Магмын танхим
🌋 Дэлхийн алдартай галт уулууд
🌋 Везувий
Итали, 79 онд Помпей хотыг устгасан
🌋 Кракатоа
Индонез, 1883 оны их дэлбэрэлт
🌋 Мауна Лоа
Гавайи, дэлхийн хамгийн том
🌋 Этна
Итали, Европын хамгийн өндөр
📳 Газар хөдлөлт

Газар хөдлөлт нь литосферийн хавтангуудын хөдөлгөөнөөс үүсдэг. Рихтерийн шкалаар хэмждэг.

📏 Рихтерийн шкал
1–2
Мэдрэгддэггүй
3–4
Бага зэрэг
5–6
Дунд, хохирол
7–8
Хүчтэй, их хохирол
9+
Их аймшигт
📳 Симуляц
🏠
⚠️ Газар хөдлөлтийн аюулгүй байдал
🪑
Суу, далд ор, бариул! — Хүчтэй тавилга доор хоргодоорой
🚪
Хаалга, цонх, гадна хана — аль болох зайлсхий
📵
Цахилгаан тоноглол — гэрэл авч гүй гарах
🇲🇳 Монголын рельеф
🏔️ Монголын үндсэн рельефийн бүс
🏔️
Баруун уулархаг бүс
Монгол Алтай, Говь Алтай. Хамгийн өндөр оргил — Мөнх хайрхан 4,374 м. Өвөлдөө маш хүйтэн.
🌿
Хангайн нурууны бүс
Хангай, Хэнтий, Хөвсгөл нуур. Ойт тайга, нуур, гол горхи олон. Монголын цангаа усны гол эх.
🌾
Төв тал хээр
Монголын тал хээрийн гол бүс. Нийслэл болон олон аймгийн төв байрладаг.
🏜️
Говийн бүс
Өмнөд Монгол. Элсэн манхан, чулуурхаг тал. Дэлхийн хамгийн хүйтэн цөлүүдийн нэг — өвөлдөө -40°C.