⚛️🔗⚙️
Химийн элемент ба нэгдэл
Дэлхий дээрх бүх зүйл атомаас тогтдог. 118 элемент байдаг бөгөөд тэдгээрийн нэгдлээр бүх бодис үүсдэг!
🔑 Үндсэн ялгаа
⚛️
Элемент
Нэг төрлийн атомаас тогтох бодис. Жишээ: O₂, Fe, Au
🔗
Нэгдэл
Хоёр ба түүнээс дээш элементийн атом нэгдсэн. Жишээ: H₂O, NaCl
🧪
Холимог
Химийн урвалгүйгээр нийлсэн. Жишээ: давсгүй тай ус, агаар
⚛️ Менделеевийн үелэх систем
Хамгийн чухал 20 элементийг дарж мэдэж аваарай:
📊 Элемент ба тэмдэглэгээ
| Тэмдэг | Нэр (МН) | Нэр (Лат) | Байдаг газар |
|---|
🔗 Химийн нэгдэл
Нэгдэл нь хоёр ба түүнээс дээш элементийн атомуудаас тогтдог бодис. Химийн урвалаар задарч болно.
💧
H₂O
Ус
🧂
NaCl
Хоолны давс
💨
CO₂
Нүүрхүчлийн хий
🫁
O₂
Хүчилтөрөгч
🧹
NH₃
Аммиак
🪨
CaCO₃
Шохойн чулуу
⚙️ Металл ба металл бус элемент
⚙️
Металл элемент
- ✅ Цахилгаан дамжуулна
- ✅ Дулаан дамжуулна
- ✅ Гялалздаг
- ✅ Хэлбэржинэ (уян)
- ✅ Хатуу (мөнгөн ус бол гүйдэг)
Fe Төмөр
Cu Зэс
Au Алт
Al Хөнгөн цагаан
🪵
Металл бус элемент
- ❌ Цахилгаан дамжуулдаггүй
- ❌ Дулаан муу дамжуулна
- ❌ Гялалздаггүй
- ❌ Хэврэг
- ⚠️ Хий, шингэн, хатуу байж болно
O Хүчилтөрөгч
C Нүүрстөрөгч
S Хүхэр
N Азот
🏗️ Монголд байдаг металлын хүдэр
🥇
Алт (Au)
Хэнтий, Өмнөговь
🪨
Зэс (Cu)
Оюу Толгой
⚫
Нүүрс (C)
Тавантолгой
⚙️
Төмөр (Fe)
Дархан
✨ Химийн элементийн сонирхолтой баримтууд
⚛️
118 элемент — Бүгдийг нэг хүн нээсэн үү?
Үгүй! 118 элементийн ихэнхийг янз бүрийн улс орны эрдэмтэд олон зуун жилийн турш нээсэн. Хамгийн сүүлд нэмэгдсэн 4 элемент 2016 онд нэрлэгдсэн.
💧
Ус — нэгдэл, элемент биш!
H₂O нь хоёр устөрөгч (H) ба нэг хүчилтөрөгч (O) атомаас тогтох нэгдэл. Цэвэр устөрөгч ба хүчилтөрөгч хий хэлбэртэй, ус болох нь химийн урвалаас үүснэ.
💎
Алмаз ба графит — яг нэг элемент!
Алмаз ба харандааны графит хоёул цэвэр нүүрстөрөгч (C) элементээс тогтдог. Ялгаа нь атомуудын байрлалд — алмазт тетраэдр, графитт давхаргатай бүтэцтэй.
🌍
Дэлхийн царцааны хамгийн элбэг элемент
Хүчилтөрөгч (O) дэлхийн царцааны 46%-ийг эзэлж хамгийн их байдаг элемент. Силици (Si) — 28%, Хөнгөн цагаан (Al) — 8%.