🏠 Эрдэм-Оюу Үржил ба хөгжил
🧬
Үржил ба хөгжил
Биологи · 3-р бүлэг
🎓 6-р анги
🌱🧬🦋

Үржил ба хөгжил

Амьд биес яаж үржиж, хэрхэн өсч хөгждөгийг судалцгаая. Үр соёолохоос эхлээд насанд хүрэх хүртэлх аялал!

🔑 Үндсэн ойлголтууд
🔄 Бэлгийн үржил ⚡ Бэлгийн бус үржил 🌱 Соёололт 📈 Өсөлт 🦋 Хувиралт 🧒 Өсвөр нас
🔄 Үржлийн хоёр хэлбэр
👫
Бэлгийн үржил
Эрэгтэй ба эмэгтэй бэлгийн эс нэгдэж шинэ амьд бие үүсдэг. Удам нь эцэг эхийнхтэй ижил боловч яг адилхан биш.
🐕 Нохой 🌸 Цэцэгт ургамал 🐟 Загас
Бэлгийн бус үржил
Нэг эцэг эхээс шинэ амьд бие үүсдэг. Удам нь эцэг эхтэйгээ яг адилхан байдаг (клон).
🦠 Бактери 🥔 Төмс (булцуу) 🌿 Иш суулгац
🦋 Хувиралт — Эрвээхэйн хөгжил
🥚
Өндөг
🐛
Хачиг
🫘
Бүрхэвч
🦋
Эрвээхэй
🌱 Үрийн соёололтын нөхцөл

Үр соёолоход юу хэрэгтэй вэ? Туршилт хийж харцгаая:

💧
Ус
Чийг шаардлагатай
🌡️
Дулаан
Тохиромжтой температур
💨
Агаар
Хүчилтөрөгч хэрэгтэй
🌱
Хөрс
Тэжээлийн орчин
🌻 Ургамлын өсөлтийн үе шат
🫘
1. Үр
🌱
2. Соёолсон
🌿
3. Тарьц
🌸
4. Цэцэглэлт
🍎
5. Жимс
📈 Хүний өсөлт хөгжлийн үе шат
👶
Нярай
0–1 нас
🧒
Бага насны хүүхэд
1–6 нас
👦
Дунд насны хүүхэд
6–12 нас
🧑
Өсвөр нас
12–18 нас
🧑‍💼
Насанд хүрэгч
18–60 нас
👴
Өндөр нас
60+ нас
👶 Нярай (0–1 нас)
Хамгийн хурдан өсдөг үе. Жилийн хугацаанд биеийн урт 25 см-ээр нэмэгддэг. Бүгдийг эхээсээ сурдаг.
🧒 Бага насны хүүхэд (1–6 нас)
Хэл яриа хурдан хөгждөг. Тоглох, судлах дуртай. Жилд 6–8 см өсдөг.
👦 Дунд насны хүүхэд (6–12 нас)
Сургуульд орж боловсрол эзэмшдэг. Найзлах, хамт олонд нэгдэх хүсэл нэмэгддэг.
🧑 Өсвөр нас (12–18 нас)
Бэлгийн бойжилтын үе. Биед болон сэтгэл зүйд томоохон өөрчлөлт гардаг. Хувь хүний оюун ухаан хөгждөг.
🧑‍💼 Насанд хүрэгч (18–60 нас)
Биеийн хөгжил дуусна. Карьер, гэр бүл, нийгмийн үүрэг хариуцлага нэмэгддэг.
👴 Өндөр нас (60+)
Биеийн хүч буурдаг ч туршлага, мэдлэг нэмэгддэг. Амьдралын туршлагаа дараа үедээ дамжуулдаг.
🧑 Өсвөр нас — Бэлгийн бойжилт
👦 Хөвгүүд
📏Биеийн урт хурдан нэмэгдэнэ
🗣️Дуу хоолой бүдүүрнэ
💪Булчин хөгждөг
🪒Сахал, бие дэх үс ургана
👧 Охид
📏Биеийн урт нэмэгдэнэ
⚖️Биеийн хэлбэр өөрчлөгдөнө
🩸Сарын тэмдэг эхэлнэ
💆Сэтгэл хөдлөлийн өөрчлөлт
💡 Санамж: Бойжилтын үе хүн бүрд өөр өөр цагт, өөр өөр хэмжээнд явагддаг. Энэ нь бүрэн хэвийн!
✨ Үржил хөгжлийн сонирхолтой баримтууд
🦋
Эрвээхэйн хувиралт
Бүрхэвч дотор хачгийн бие бүрэн задарч шингэн болдог. Тэр шингэнээс эрвээхэй үүсдэг. Энэ бол байгалийн хамгийн гайхалтай хувиралт!
🐠
Хүйс солих загас
Зарим загас насан туршдаа хүйсээ өөрчилдэг. Клоун загас (Немо) эрэгтэй байснаа эмэгтэй болдог!
🌱
Хамгийн урт наслах ургамлын үр
2000 жилийн өмнөх Иудейн тамарискийн үрийг 2005 онд соёолуулж чадсан! Тэр ургамал одоо ургаж байна.
🐙
Наймаалж ганцаараа үрждэг
Зарим наймаалжны зүйл бэлгийн бус аргаар, өндөгнөөс л үрждэг — эрэгтэй наймаалжгүйгээр! Үүнийг партеногенез гэнэ.
🏆
Биологийн медал — 3
Үржил ба хөгжлийн бүлгийг амжилттай судалсанд баяр хүргэе!