⚗️🔬🧫💡
Энзим ба Эсийн бүтэц
Энзим нь амьд биеийн бодисын солилцоог зохицуулдаг биологийн катализатор. Эукариот эсийн органоидуудын бүтэц, үүрэг.
⚗️ Энзим
Биологийн катализатор (уургийн мөн чанар)
Идэвхтэй төв — субстраттай нийцнэ
Хурд: Michaelis-Menten
🔬 Эукариот эс
Бөөм: ДНХ хадгалалт
Митохондри: ATP үйлдвэрлэл
Хлоропласт: фотосинтез
🧫 Эсийн хуваагдал
Митоз: 46→46 (биеийн эс)
Мейоз: 46→23 (бэлгийн эс)
Кросинговер: генетик ялгаа
⚗️ Энзимийн кинетик
Энзим нь субстратаа идэвхтэй төвдөө байршуулж урвалыг хурдасгадаг. Температур ба pH нь энзимийн идэвхт нөлөөлнө.
📐 Энзимийн томьёо ба механизм
Michaelis-Menten:
v = Vmax·[S] / (Km + [S])
Vmax=хамгийн их хурд, Km=Michaelis тогтмол
Энзим-субстрат комплекс:
E + S ⇌ ES → E + P
Энзим урвалын дараа өөрөө өөрчлөгдөхгүй
E + S ⇌ ES → E + P
Энзим урвалын дараа өөрөө өөрчлөгдөхгүй
Дарангуйлал:
Өрсөлдөөнт: субстраттай идэвхтэй төвд өрсөлдөнө
Өрсөлдөөнгүй: аллостерик газарт холбогдоно
Өрсөлдөөнт: субстраттай идэвхтэй төвд өрсөлдөнө
Өрсөлдөөнгүй: аллостерик газарт холбогдоно
📊 Температурын нөлөө
🎮 pH-ийн нөлөөний симуляц
🔬 Эукариот эсийн органоидууд
Эукариот эсэд мембранаар хүрээлэгдсэн бүтэцтэй органоидууд байна.
🗂️ Органоидуудын бүтэц ба үүрэг
🔵 Бөөм (Nucleus)
ДНХ хадгалалт, транскрипц, рибосом үйлдвэрлэл
Бөөмийн мембран: хоёр давхар
Бөөмийн мембран: хоёр давхар
⚡ Митохондри
АТФ үйлдвэрлэл (аэроб амьсгал), өөрийн ДНХ-тэй
Криста: дотоод мембрантай
Криста: дотоод мембрантай
🌱 Хлоропласт (ургамалд)
Фотосинтез, хлорофилл агуулна, өөрийн ДНХ
Тилакоид, строма
Тилакоид, строма
🏭 Голги аппарат
Уураг боловсруулах, савлах, зөөвөрлөх
Лизосом ч гарна
Лизосом ч гарна
⚙️ Рибосом
Уураг нийлэгжилт (трансляц)
рРНХ + уураг; 70S (прокариот), 80S (эукариот)
рРНХ + уураг; 70S (прокариот), 80S (эукариот)
🌀 Эндоплазмын тор
Барзгар ЭПТ: рибосомтой, уураг нийлэгжилт
Зөөлөн ЭПТ: липид нийлэгжилт
Зөөлөн ЭПТ: липид нийлэгжилт
🧫 Митоз ба Мейоз
Митоз нь биеийн эсийн хуваагдал, мейоз нь бэлгийн эсийн хуваагдал.
📐 Митоз ба Мейозын харьцуулалт
| Шинж чанар | Митоз | Мейоз |
|---|---|---|
| Хромосомын тоо | 2n → 2n (46→46) | 2n → n (46→23) |
| Хуваагдлын тоо | 1 удаа | 2 удаа |
| Үүсэх эсийн тоо | 2 эс | 4 эс |
| Кросинговер | Байхгүй | Байна (I профаз) |
| Зорилго | Өсөлт, нөхөн сэргэлт | Гаметогенез |
📐 Митозын шатууд
1. Профаз: Хроматин эвхэгдэж хромосом үүснэ, веретена бүрэлдэнэ
2. Метафаз: Хромосомууд экватор дээр жагсана (23 хос)
3. Анафаз: Нөхцөл хроматидууд тусгаарлагдана (46→46)
4. Телофаз: Бөөм үүснэ, цитокинез (эс хоёр болно)
📝 Энзим ба Эс тест
5 асуулт. 70%-иас дээш авч тэнцэ!