👥💹⛏️🇲🇳
Дэлхийн эдийн засаг ба Хүн ам
Дэлхийн хүн ам 8 тэрбумд хүрч байна. Глобалжилт эдийн засаг, соёл, технологийг нэгтгэж байна.
👥 Хүн ам
8 тэрбум хүн (2022)
Хүн амын өсөлт, тархалт
Хот суурин суурьшил
💹 Эдийн засаг
ДНБ, хүн нэг бүрт ноогдох орлого
Хөгжсөн/хөгжиж буй орнууд
Глобалжилт
🇲🇳 Монгол
3.4 сая хүн
Уул уурхайн эдийн засаг
Хөрш орнуудтай харилцаа
👥 Дэлхийн Хүн ам
Дэлхийн хүн ам 1800 онд 1 тэрбум байсан бол 2022 онд 8 тэрбумд хүрэв. Ази тивд хамгийн олон хүн амтай.
📈 Хүн амын өсөлт
🌍 Тивүүдийн хүн ам
4.7Т
Ази59%
1.4Т
Африк18%
0.75Т
Европ9%
0.65Т
Хойд Ам8%
0.43Т
Өмнөд Ам5%
0.04Т
Австрали0.5%
💹 Дэлхийн Эдийн Засаг
Дэлхийн нийт ДНБ $100 их наяд гарч байна. АНУ, Хятад, ЕХ хамгийн том эдийн засгийн хэмжээтэй.
📊 Хөгжлийн шалгуур үзүүлэлт
💰 ДНБ (GDP): Тухайн улсад нэг жилд бий болгосон бүх бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний нийт үнэ цэн.
👤 Хүн нэг бүрт ноогдох ДНБ: Хөгжлийн түвшний харьцуулах үзүүлэлт. Норвег $82,000+, Монгол $4,000.
📈 ХЗХИ (HDI): Хүний хөгжлийн индекс — орлого, боловсрол, эрүүл мэнд (0–1 хэмжнэ).
⚠️ Ядуурлын шугам: $2.15/өдөр (дэлхийн зохицуулалт) — 700 сая+ хүн доор.
🌐 Глобалжилт
✅ Давуу тал
- Технологи хурдан тархана
- Худалдаа нэмэгдэнэ
- Хөрөнгө оруулалт ирнэ
- Мэдлэг солилцоно
⚠️ Сул тал
- Орлогын тэгш бус байдал
- Соёлын ялгаа буурна
- Байгалийн нөөц дуусна
- Уур амьсгалд нөлөөлнө
🌐 Жишээнүүд
- WTO — худалдааны байгууллага
- Олон улсын гинжин хангамж
- Интернет, нийгмийн сүлжээ
- Олон улсын компаниуд
⛏️ Байгалийн Баялаг
Байгалийн баялаг нь сэргээгдэх ба сэргээгдэхгүй гэж хуваагдана. Зохистой ашиглалт тогтвортой хөгжлийн үндэс.
🔄 Сэргээгдэх ба Сэргээгдэхгүй
♻️ Сэргээгдэх эрчим хүч
☀️
Нарны
Нарны
💨
Салхины
Салхины
💧
Усны
Усны
🌋
Дэлхийн дулаан
Дэлхийн дулаан
⚠️ Сэргээгдэхгүй баялаг
⛽ Газрын тос — 50 жил үлдсэн
🪨 Нүүрс — 100-150 жил
🔩 Хүдэр металл — хязгаарлагдмал
📊 Энергийн хэрэглээний бүтэц
🇲🇳 Монгол Улсын Газар зүй
Монгол нь дэлхийн 2-р том газар нутаггүй улс. 1.5 сая км² газар нутаг, 3.4 сая хүн ам. Уул уурхай, мал аж ахуй гол эдийн засаг.
🏔️ Физик газар зүй
📐 Газар нутаг: 1,564,116 км² — Монгол тал, уулс, говь
🏔️ Хамгийн өндөр цэг: Хүйтэн уул 4,374м
🌊 Гол мөрөн: Орхон (1124км), Сэлэнгэ (1024км)
🏜️ Говийн цөл: Ази тивийн хамгийн том цөл — 1.6 сая км²
⛏️ Эрдэс баялаг: Зэс, нүүрс, алт, молибден, ховор газрын металл
💹 Монголын эдийн засаг
🇲🇳 Монголын ДНБ-ний ~25% нь уул уурхайгаас, тэр дундаа зэс, нүүрс, алтнаас бүрдэнэ. Оюу Толгой (зэс-алтны уурхай) нь дэлхийн томоохон уурхайн нэг.
📝 Тест: Дэлхийн эдийн засаг
5 асуулт · 70% дээш = тэнцсэн