Химийн урвал
Химийн урвалын хурд, тэнцвэр, цахилгаан хими — эдгээр нь аж үйлдвэр, технологийн гол суурь.
⚡ Химийн урвалын хурд
Урвалын хурд нь нэгж хугацаанд урвалд орох буюу үүсэх бодисын хэмжээ. Температур, концентраци, катализатор нөлөөлнө.
T 10°C нэмэгдэхэд хурд 2–3 дахин нэмэгдэнэ
Мөргөлдөлтийн давтамж нэмэгдэнэ
Идэвхжилтийн эрчим буурна, хурд нэмэгдэнэ
Нунтаг нь том бөхтөй харьцуулахад хурдан урвалдана
⚖️ Химийн тэнцвэр
Эргэх урвалд шууд ба урвуу урвалын хурд тэнцэхэд тэнцвэр тогтоно. Ле Шателье зарчим нөхцөл өөрчлөгдөхөд системийн хариу үйлдлийг тайлбарлана.
Экзотерм урвалд: тэнцвэр зүүн тийш шилжнэ (бүтээгдэхүүн буурна)
Нэмсэн бодис буурах чиглэлд тэнцвэр шилжнэ
Молийн тоо бага талд тэнцвэр шилжнэ
🔋 Цахилгаан хими
Цахилгаан хими нь химийн урвал ба цахилгаан эрчим хүчийн харилцааг судалдаг. Гальвани элемент (батарей) ба электролиз нь хоёр гол чиглэл.
Электрон алддаг. Масс буурна.
Электрон авна. Масс нэмэгдэнэ.
EMF (ЭМК) = E_катод − E_анод
Электролиз нь цахилгаан гүйдлийг ашиглан химийн урвал явуулна. Гальвани элементийн эсрэг.
Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu (зэс тунана)
2Cl⁻ → Cl₂ + 2e⁻ (хлор хий гарна)
2H₂O → 2H₂ + O₂
Металл исэлдэж будаг, зэврэг болно. Төмрийн зэврэлт:
4Fe + 3O₂ + 6H₂O → 4Fe(OH)₃
Жилд зэврэлтийн улмаас их хэмжээний эдийн засгийн хохирол гардаг.
- 🎨 Будаг, лак түрхэх
- 🔩 Цайр (Zn) бүрэх — гальванизаци
- ⚡ Катодын хамгаалалт
- 🧪 Зэврэлтгүй ган (нержавейка)
📝 Тест: Химийн урвал
5 асуулт · 70% дээш = тэнцсэн